«ҚазАгроҚаржыдан» ауыл шаруашылығы техникасының лизингі. Сұрақтарға жауаптар

Сұрақ 1. Сіздің компанияңызда мүлікті лизингке беру үшін сатушы қалай анықталады?

Жауап: "қаржы лизингі туралы" Қазақстан Республикасының Заңына (11-бап) сәйкес сатушыны және лизинг нысанасын таңдауды лизинг алушы жүзеге асырады, яғни лизинг беруші лизинг алушыға лизинг шартының талаптары бойынша беру үшін лизинг алушымен келісілген лизинг нысанасын сатушыдан меншігіне сатып алуға міндетті. Бұл ретте сатып алу-сату шартын жасасу кезінде лизинг нысанасы оны белгілі бір лизинг алушыға лизингке беруге арналғаны туралы сатушыға жазбаша хабарлау қажет.

Сұрақ 2. Сіз лизинг алушыларға техника жеткізушісін таңдауда, сатып алу бағасында, белгілі бір ауыл шаруашылығы техникасының маркасы мен сыныбын таңдауда қандай да бір шарттар қоясыз ба?

Жауап: Жоқ. Лизинг пәнін таңдау, атап өтілгендей
жоғарыда, бұл лизинг алушының өз құзыреті. Ауыл шаруашылығы техникасын әлеуетті жеткізушілерге белгілі бір талаптар ғана бар, олардың ішінде:
- сатып алу шартын іске асыру үшін азаматтық құқық қабілеттілігіне ие болу және лизинг нысанасын жеткізу жөніндегі қызметті жүзеге асыру үшін қажетті сертификаттарға, лицензияларға ие болу.
Егер әлеуетті өнім беруші дайындаушы зауыт болып табылмаған жағдайда, дайындаушы зауыт құжатпен расталған Қазақстан Республикасының аумағында лизинг нысанасын өткізуге, жеткізуге, кепілдік және сервистік қызмет көрсетуге құқығы болуы тиіс;
- жеткізілетін лизинг затына өз күшімен не Қазақстан Республикасындағы өзінің сервистік орталықтары арқылы немесе үшінші құзыретті тұлғаларды тарта отырып, кепілдік, кепілдіктен кейінгі және сервистік қызмет көрсетуді жүзеге асыру мүмкіндігіне ие болу және т. б.

Сұрақ 3. Егер "ҚазАгроҚаржы" АҚ өздері таңдаған сатушыға, жеткізу шарттары мен бағасына сәйкес келмесе, сіз лизинг алушылардан бас тартасыз ба?

Жауап: Жоқ. Алайда, әдетте, "ҚазАгроҚаржы" ұсынылған жеткізушімен келіссөздер жүргізеді. Бұл келіссөздердің мақсаты-лизинг алушы үшін ең оңтайлы жағдайлар мен қолайлы бағаларға қол жеткізу. Жеткізуші компанияның кездесуіне барудан және белгіленген талаптарға сай келуден бас тартқан жағдайда, лизинг алушыға оның келісімімен балама нұсқалар ұсынылуы мүмкін, өйткені оған қажетті техника түрін лизинг берушінің қажетті талаптарына сәйкес келетін және қолайлы шарттар мен қолайлы бағаларды ұсынатын басқа жеткізушілер жеткізуі мүмкін.

Сұрақ 4. "ҚазАгроҚаржы" АҚ Ауыл шаруашылығы техникасына баға белгілеу процесін оның өндірушіден соңғы тұтынушыға өту процесінде қадағалай ма. Компания лизингтік келісімді рәсімдеу алдында техниканы сатып алу-сату кезінде мәмілеге маркетингтік талдау жүргізеді ме? Немесе мұны тек лизинг алушы жасайды ма?

Жауап: Иә. Компания техниканың кез-келген түрін жеткізген кезде, ең алдымен, оның өндіріс зауытынан сату құнын зерттейді. Бұл "ҚазАгроҚаржы" әдеттегі және тұрақты тәжірибесі. Жыл сайынғы бағаның өсуіне жол бермеу үшін (бұл үрдіс бүкіл әлемде байқалатыны белгілі) компания өндірушілермен бірнеше рет меморандумдар, келісімдер және негіздемелік жеткізу шарттарын жасасты. Мұндай іс – шаралардың мақсаты-келесі жылы сатып алынатын техниканың былтырғы бағаларын бекіту және қолдану. Техниканың сатылу құнына тек Қазақстан аумағында ғана емес, сонымен қатар жақын шетел нарығындағы бағамен де тұрақты мониторинг жүргізіледі. Айта кету керек, компания тарихында техника нарықтық құннан жоғары болған бірде-бір жағдай болған жоқ. "ҚазАгроҚаржы" жеткізетін техника әрқашан нарықта сатылатын бағадан 5-10% төмен. Нарықты талдауды лизинг алушылардың өздері де жүргізеді, олар сатып алынатын техниканың нақты құны туралы үнемі хабардар болып отырады.

Сұрақ 5. Неліктен "ҚазАгроҚаржы" АҚ бағасы тікелей өндірушілерден жоғары делдалдардан сатып алынған техникаға келісімдерді ресімдейді, олардың бағасы өз кезегінде өндіріс құнына жақын. Жалға алу бағасы төмен және лизинг алушы оны тез сатып ала алатын арзан техниканы лизингке беру компанияға тиімді емес пе? Немесе компанияда қатаң эксклюзивті келісімшарттар бар ма және жеткізушіні таңдауда шектеулі бе?

Жауап: "ҚазАгроҚаржы" АҚ Делдалдармен жұмыс істемейді. Барлық техника мен жабдықтар өндірушіден немесе оның Қазақстан аумағындағы эксклюзивті дилерінен сатып алынады. Айта кету керек, кейбір әлемдік брендтер тек дилерлері немесе сауда үйлері арқылы жұмыс істейді. Сондықтан, кез-келген ауылшаруашылық техникасын немесе жабдықтарын сатып алмас бұрын, компания нарыққа мониторинг жүргізеді және осы техниканың барлық жеткізушілерінің шарттарын зерттейді.
Лизингке қымбат техниканы ұсынған жағдайда пайда туралы болжамдар қате. Бүкіл қызмет кезеңінде компания республиканың ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілеріне 19 мыңнан астам техника сатып алып, лизингке берді. Оның ішінде 9 мыңнан астам бірлікке меншік құқығы лизинг алушыларға берілді,яғни жылына орта есеппен 1-1, 5 мыңға жуық техника сатып алынады. Жоғарыда айтылғандай, компанияда өндірушілермен де, жеткізушілермен де қатаң эксклюзивті келісімшарттар жоқ. Техниканы таңдау тек лизинг алушылар үшін қалады.

Сұрақ 6. Лизинг алушы техниканы толық сатып алғанға дейін оған лизинг берушінің мүліктік құқықтары болады. Сіздің келісіміңіз бойынша техника ақаулы немесе ақаулы болған жағдайда оны дұрыс жөндеуге кім жауапты?

Жауап: "қаржы лизингі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабына сәйкес лизинг алушыға меншік құқығын қорғаумен қатар оның лизинг нысанасына құқығын қорғау қамтамасыз етіледі. Лизинг алушы лизинг шартының қолданылу кезеңінде өзіне тиесілі құқықтарды өз атынан талап қоюға және өзге де жолмен қорғауға құқылы. Қоғамның лизингтік қызметінің түрі таза лизинг болып табылатындықтан, жоғарыда аталған заңның 3-бабының 4-тармағына сәйкес-лизинг нысанасына техникалық қызмет көрсетуді және оны ағымдағы жөндеуді лизинг алушы жүзеге асырады. Сондай-ақ, бұл норма 12-бапта қарастырылған (қараңыз төменде).

Сұрақ 7. Техника блоктары кімге ауыстырылады немесе ол істен шыққан жағдайда оны толық ауыстырады (өндірушінің кепілдік мерзімі болған жағдайда және осы мерзім аяқталған жағдайда)?

Жауап: кепілдік қызмет көрсету (пайдалану кезінде жасырын және анықталған зауыттық Ақауларды жөндеу және қалпына келтіру) жабдықтаушының есебінен жүзеге асырылады, яғни жабдықты қалпына келтіру бойынша барлық шығындарды жеткізуші көтереді. Лизинг алушының есебінен жоғарыда көрсетілгендей кепілдік беру кезеңінде. Заңның 12 бабына сәйкес лизинг алушы:
4-тармақ. 2-тармақ лизинг нысанасын лизинг беруші оған берген жағдайда, Тараптар келіскен лизинг нысанасындағы қалыпты тозуды және өзгерістерді ескере отырып, ұстап тұру;
егер лизинг шартында немесе заңнамалық актілерде өзгеше көзделмесе, 2-тармақтың 5-тармағы өз есебінен лизинг нысанасына техникалық қызмет көрсетуді (оның ішінде лизинг нысанасына байланысты қажетті коммуналдық төлемдерді төлеуді) және лизинг нысанасына техникалық қызмет көрсетуді, оны ағымдағы жөндеуді жүзеге асыру;

Сұрақ 8. Техниканы лизингтік жалдау мөлшерлемесі қалай қалыптасады. Оның мөлшері қандай?

Жауап: лизингтік жалдау мөлшерлемесі кредиттік тәуекелдер, әкімшілік шығыстар үлесінің көрсеткіштері және рентабельділік маржасының жоспарлы көрсеткіші негізінде қалыптастырылады.

Сұрақ 9. Лизингке алынған техниканы сатып алу қандай мерзімде және қандай үлестермен жүзеге асырылады?

Жауап: техниканы сатып алу лизингтік кезең ішінде лизингтік төлемдерді тең үлестермен өтеу арқылы жүргізіледі. Техника лизингінің мерзімі 7-10 жылға дейін.
Қазіргі уақытта ауыл шаруашылығы техникасын сатып алуды қаржыландыру шарттары келесідей:
Өз қаражаты есебінен
Нысаналы мақсаты: ауыл шаруашылығы техникасы, оның ішінде бұрын пайдаланылған (пайдаланылған), монтаждауды қажет етпейтін және құрамына кіретін арнайы техника:
1) аспалы және тіркемелі ауыл шаруашылығы машиналары (транспортерлер, тиегіштер мен астық өлшегіштер, көкөніс егуге арналған сепкіштер (минералдық тыңайтқыштар енгізе отырып) және көкөніс дақылдарын қатараралық өңдеуге арналған сепкіштер, көкөніс әмбебап сепкіштер, арамшөптер агрегаттары, қопсытқыштар, жемшөп таратқыштар, жемшөпті тасымалдауға және таратуға арналған машиналар (жемшөп араластырғыштар-жемшөп таратқыштар), шөп шабатын машиналар (екі-үш жолды, ротациялық және т. б.), тырма, ворошилки, пресс-жинағыштар, жинағыштар-орауыштар мен тасымалдаушылар, волокуши, копновоздар, тиегіштер-стогометаторлар және трактор тіркемелері, аспалы ұзақ қашықтыққа шашыратқыштар, шашыратқыш машиналар, агрегаттар мен қондырғылар, жылжымалы суарғыштар, тіркемелер, соның ішінде арнайы жабдықтары бар тіркемелер, жүгері жинауға арналған құрылғылар, орақтар, сепкіштер, соқалар, топырақ өңдеу машиналары мен құралдары (тырмалар, аралар, роликтер, қопсытқыштар және т. б.), бүріккіштер, тозаңдандырғыштар, тұқым себушілер, машиналар қолдану үшін тыңайтқыштар, дақылдарды күтуге және ауыл шаруашылығы дақылдарын қорғауға арналған машиналар) отандық және шетелдік өндірістің;
2) Осы тармақтың 1) тармақшасында көзделмеген өзге де техниканы (оның ішінде ауыл шаруашылығы өнімдерін, балық және орман шаруашылығы өнімдерін қабылдау, тасымалдау, сақтау және бастапқы өңдеу, көкөністерді өңдеу, мал шаруашылығы, құс шаруашылығы фермаларын механикаландыру, жемшөп дайындау, жаңбырлату және суару машиналарын дайындау үшін жабдықтар мен машиналар) отандық және шетелдік өндірісті қамтиды.
Сыйақы мөлшерлемесі: жылдық 8,0% 
Лизинг мерзімі:
нысаналы мақсаттағы 1) тармақша-5 (бес) жылға дейін;
нысаналы мақсаттағы 2) тармақша:
– лизинг нысанасының бір бірлігінің құны 25 млн. теңгеге дейін-7 жылға дейін;
- лизинг нысанасының бір бірлігінің құны 25 млн.теңгеден асқанда – 10 жылға дейін.
Тиімді мөлшерлеме: жылдық 8,2% - дан
Аванстық төлем мөлшері:
нысаналы мақсаттың 1) тармақшасы - қамтамасыз етуді ұсыну шартынсыз лизинг нысанасы құнының 25% ;
нысаналы мақсаттағы 2) тармақша:
алдағы төлемді қамтамасыз етумен - лизинг нысанасы құнының 15% ;
алдағы төлемді қамтамасыз етусіз: